Khởi nghiệp từ 7 đồng bán rau cần, trải qua 30 năm với 3 lần tù tội oan ức, người đàn ông này đã viết nên một huyền thoại về nghề dép lốp và bút máy bằng đôi bàn tay chai sần và ý chí “sắt đá”.
Từ 4 đồng vé xe đến giấc mơ “Đất kinh kỳ”
Năm 1958, một người đàn ông dắt díu vợ con ra Hà Nội với gia tài vẻn vẹn vài đồng bạc bán rau. Giữa mảnh đất xa lạ, không người quen, không nghề nghiệp, ông lang thang khắp các phố phường từ chợ Hàng Da đến Sinh Từ.
Cơn đói và sự tuyệt vọng không làm ông sợ hãi. Nhìn những đôi dép lốp Bình Trị Thiên đang thịnh hành, ký ức làm thuê thời thơ trẻ trỗi dậy. Ông nấn ná bên các cửa hiệu, “đóng đinh” vào đầu từng đường dao bóc lốp tài hoa của những người thợ. Đó là khởi đầu cho một hành trình mà sau này người đời gọi ông là “Vua lốp”.
Bi kịch của sự sáng tạo: Khi làm ra của cải bị coi là “phạm tội”
Chuyển từ dép lốp sang nghiên cứu bút máy kiểu “Trường Sơn”, ông Nguyễn Văn Chẩn đã trải qua hàng trăm công thức pha chế nhựa từ phế liệu. Thế nhưng, khi sản phẩm vừa đạt tiêu chuẩn, “tai họa” bắt đầu ập đến:
Năm 1960: Bị bắt giam 30 tháng tù vì tội “tàng trữ, đầu cơ, sản xuất trái phép”. Sau đó Tòa án tối cao kết luận ông vô tội, chỉ đáng bị cảnh cáo, nhưng ông đã phải ngồi tù oan suốt thời gian đó.
Năm 1974: Lần thứ hai vào tù vì nghề sản xuất nhựa vá săm “cực kỳ” chắc chắn. Ông bị giam 3 tháng chỉ vì… làm ăn quá phát đạt.
Đỉnh điểm vụ án Z30: Năm 1983, khi đang ở đỉnh cao danh vọng với thương hiệu lốp Quyết Thắng, ông bị tịch thu toàn bộ nhà cửa, tài sản và khởi tố.
“Giàu thì phải có giới hạn, nhưng nghèo khổ thì không có giới hạn, được phép xuống tận cùng. Ai đâu biết rằng dân nghèo thì làm sao nước mạnh được?” – Lời tự sự đầy cay đắng của một đời người lao động cật lực.
Công lý và đức tin của “cái kiến”
Dù trải qua bao nhục nhã, bị khinh bỉ và ác cảm vì “có của”, ông Chẩn vẫn kiên quyết không “chạy chọt”. Ông tin vào công lý đến mức lập hẳn một bàn thờ để thờ… Công lý và Pháp luật.
Mỗi ngày rằm, ông lại khấn nguyện cho những người cầm cân nảy mực được sáng láng để không còn những người dân vô tội phải ngồi tù oan. Cuộc đời ông là minh chứng cho một thời kỳ lịch sử đặc biệt, nơi ranh giới giữa sự tháo vát và tội lỗi đôi khi chỉ mỏng manh như một sợi tóc.
Bài học cho hậu thế từ “Vua lốp”
Câu chuyện của Nguyễn Văn Chẩn không chỉ là về kỹ thuật bóc lốp hay pha chế nhựa, mà là bài học về:
Tinh thần tự lực: Biến phế liệu thành vật phẩm giá trị.
Sự kiên định: 60 tuổi vẫn không ngừng khiếu nại để đòi lại danh dự.
Đạo đức kinh doanh: Kiếm tiền bằng mồ hôi nước mắt và sự tỉ mỉ đến từng chi tiết.
